Yixing-theepotten

Roodstenen theepotten uit Yixing

Thee is nu een alledaags drankje, verkrijgbaar in veel smaken, heel gewoon. Theepotten zijn ook doodgewoon. Maar vrijwel niemand weet meer dat dit in de zeventiende eeuw anders was. Thee kwam van ver. Het werd ingevoerd uit China en was alleen al daarom erg duur. Theedrinken was een luxe, alleen weggelegd voor de zeer rijken, dus alles wat er bij hoorde, zoals theepotjes, was dat ook.

De eerste theepotjes in Nederland waren roodstenen theepotjes. Zij werden rond de tweede helft van de zeventiende eeuw gebruikt. Met de eerste thee kwamen ook deze theepotjes van rood steengoed uit Oost-Aziƫ naar Nederland. Ze zijn gemaakt van een speciaal soort klei die alleen in de bergen rondom Yixing in China gevonden wordt. Tijdens het bakproces ontstaat een hard, iets poreus materiaal, waar de thee een beetje in kan doordringen. Hierdoor houden theepotjes van rood steengoed de warmte, smaak en geur beter vast dan porseleinen exemplaren. Ze waren in China dan ook al befaamd om deze eigenschappen.

In de zeventiende eeuw waren thee en ook de roodstenen theepotjes hier luxegoederen. Omstreeks 1680 kwam het theedrinken steeds meer in de mode en steeg de vraag naar deze producten. Pottenbakkers in Delft zagen er brood in en probeerden, naast het witte porselein, ook het rode steengoed na te maken. Verder dan hard gebakken rood aardewerk zijn de Delftse pottenbakkers echter niet gekomen. De sublieme vormen en hoge kwaliteit van de Yixing-theepotten hebben ze nooit kunnen evenaren.

Wat opvalt aan de theepotjes is dat ze veel kleiner zijn dan onze eigen theepotten van tegenwoordig. Dat heeft te maken met het feit dat in China de thee anders wordt bereid. In een klein 'trekpotje' wordt met bladeren zeer sterke thee gezet. Hiervan wordt een bodempje in een kopje geschonken en dat wordt verder tot de rand aangelengd met kokend water. Een klein potje is zo dus voldoende. Deze manier van theezetten werd in de zeventiende eeuw met de import van thee in Nederland overgenomen. In de loop van de negentiende eeuw verdween deze methode en kwamen de grote theepotten met losse thee in gebruik, en nog later het bekende theezakje.

Ook al is de roodstenen trekpot uit ons dagelijks leven verdwenen: in Yixing worden ze tot op de dag van vandaag nog gemaakt en door de Chinezen nog steeds gebruikt.

Roodstenen theepotten uit Yixing zijn te zien in het Historisch Museum in Arnhem.

Kristin Duysters en Hadewych Martens