Wim T. Schippers

Wim T. Schippers door Frank van de Schoor

Het kunstwerk kan worden gezien als een lichtvoetig eerbetoon aan de zeevaart,waarmee Nederland als koloniale natie eeuwenlang werd geassocieerd. Een imposant schip lijkt tot stilstand gekomen midden in een grote bak water.

Averij

Voorzien van vlag en wimpel is AHOY toegerust op zijn heroïsche opdracht om de wereldzeeën te bevaren. De wapperende vaan, de ster en de pijl zijn aangebracht als decoratieve emblemen, die benadrukken hoe fier de boot het ruime sop zou moeten kiezen. Doordat het schip in dezelfde kleur als het water is meegeschilderd lijkt het vaartuig te zijn verzonken in een groot bronskleurig vlak. Een dergelijke gedenkplaat met  ingegraveerde letters past geheel en al in de heraldieke sfeer van het zeevarende Holland. Wim T. Schippers, de schepper van deze assemblage, vermeldt dat hier het geliefde passagiersschip de M.S. Oranje is weergegeven, maar dan wel zonder zijn karakteristieke schoorsteen. Het is in 1939 gebouwd in opdracht van de Stoomvaart Maatschappij Nederland voor de vaart op Nederlands-Indië: 192 meter lang en 25 meter breed. De M.S. Oranje kwam internationaal in het nieuws toen het schip op 6 januari 1953 ernstige averij opliep door een aanvaring met de M.S. Willem Ruys in de Rode Zee.

'Slappe, saaie kunst'

Voor Wim T. Schippers is een dergelijk symbool van gestroomlijnde schoonheid, dat plotseling in de kreukels ligt, een dankbare inspiratiebron. In overdrachtelijke zin maakt de kunstenaar wellicht ook een ironische verwijzing naar de veelgeroemde Hollandse VOC-mentaliteit. Ondernemingszin en heldhaftigheid hebben ons vaderland groot gemaakt. Het is dan ook onthutsend om te zien dat het schip AHOY bewegingsloos op een rimpelloze zeeplaat is gestrand. Met gevoel voor understatement afficheerde Wim T. Schippers zich al vroeg in de jaren zestig als vervaardiger van 'A-dynamische kunstobjecten' en 'Eenvoudige moderne kunstvoorwerpen'. Zijn werk uit deze periode toont verwantschap met de assemblagekunst van de Franse kunststroming Nouveau Réalisme, die internationaal bekend werd door vrijmoedige toepassingen van alledaagse materialen en manipulaties van gangbare betekenissen. Symbolen werden geïroniseerd en in een andere context geplaatst. In 1961 stelde hij samen met Ger van Elk het A-dynamische manifest op met de intentie om 'slappe, saaie kunst' te ontwikkelen en zich bezig te houden met 'onopvallende activiteiten'.

Een natuurgetrouwe kunstzinnige drol

Legendarisch is de actie van Wim T. Schippers van het leeggieten van een flesje limonade-gazeuse in de zee bij Petten (1961). In deze periode engageerde Schippers zich met de internationale Fluxus-beweging, die ook in Nederland verschillende optredens en performances organiseerde. Vooral in de jaren zestig manifesteerde Schippers zich als beeldend kunstenaar met assemblages en objecten, soms met monumentale afmetingen, zoals de werken Luxuria (1964/'65 - collectie Stedelijk Museum, Amsterdam) en Divisions (1966 - collectie Becht). Vanaf het midden van de jaren zestig  heeft hij zich overwegend beziggehouden met radio- en televisiewerk, theaterproducties en natuurkundige experimenten. Ook heeft hij diverse kunstopdrachten in de openbare ruimte gerealiseerd, zoals het 'Torentje van Drienerlo' in een vijver op de campus van de TU Twente (1979) en de 'Trouwzaal met draaiend plateau' in het Stadhuis van Amsterdam (1988). In de zomer van 2008 werd in het Friese Beeldenpark Vijversburg Schippers' spraakmakende sculptuur Stationnement Gênant geëxposeerd, een natuurgetrouwe kunstzinnige drol.

Deze tekst en aanvullende gegevens zijn te vinden in Van Trajanus tot Tajiri - collectie Museum Het Valkhof, Nijmegen 2009, ISBN 978 90 6829 094 3.

Voorwerpen