Rik van Bentum

Rik van Bentum door Frank van de Schoor

Mede dankzij een verblijf in New York en een aanstelling als kunstdocent aan het Art Institute in Kansas City, begin jaren zestig, komt Rik van Bentum in aanraking met de stroming van de Pop Art, die in deze jaren in Amerika een hoogtepunt beleefde.

Jazzmuziek en alcoholgenot

In zijn beeldend werk komt dit tot uiting door het gebruik van in de Pop Art vaker toegepaste reclamesymbolen. De beeldmerken 'Martini' en 'Rivella' in zijn collageschilderijen uit 1963 getuigen onmiskenbaar van deze invloed. Cijfers en letters zijn belangrijke componenten in het beeldvlak. In het assemblageschilderij Cafetaria Rutex, 1963, is het opvallende reclamebord van 'Martini' verwerkt, de cocktaildrank die cultfiguur James Bond bij voorkeur 'shaken, not stirred' drinkt. De Martini Vermouth is een Italiaans vermoutmerk van de distilleerderij Martini & Rossi in Turijn. De Martini-cocktail is onlosmakelijk verbonden met een lifestyle en de sfeer van bepaalde cafés. Van Bentum heeft in zijn jonge jaren in de horeca gewerkt en kende de wereld van jazzmuziek en alcoholgenot van binnenuit. De licht- en donkerbruin geblokte zone van het schilderij is grof geschilderd in verweerde kleuren, waardoor een doorleefde sfeer wordt gesuggereerd.

'Peintre banal'

Dingen met een authentieke uitdrukking staan symbool voor het echte leven. Van Bentum heeft diverse materieschilderijen vervaardigd, waarvoor hij een mengsel van verf en synthetisch bindmiddel gebruikte, waardoor het kenmerkende bruinige oppervlak van zijn schilderijen ontstaat. Het gevolg hiervan is dat de reële, alledaagse dingen die hij in zijn schilderijen gebruikte, zoals een deksel van een vuilnisemmer en reclameborden, niet altijd meteen opvallen. Desondanks blijven het herkenbare voorwerpen die, opgenomen in het schilderij, deel uitmaken van een andere werkelijkheid. In de jaren zestig noemt Van Bentum zich een 'peintre banal', omdat hij zich laat inspireren door het banale, zoals hem dat in het moderne stadsbeeld opvalt.

Dynamische natuur

In 1969 exposeerde hij nog met de Last Picture Show in het Amsterdams Stedelijk Museum, waarna hij twintig jaar niets meer van zich liet horen. Van Bentum: 'Ik had tabak van het wereldje. Zo'n galeriehouder die je voorschrijft hoe je moet schilderen, want dan verkoop je beter, dat was niets voor mij. Daar wilde en kon ik niet aan meedoen. Daar kwam bij: ik had Amerika gezien, was in Spanje geweest. Er was meer dan in het atelier zitten en schilderen. Ik wilde reizen, andere dingen zien'. Van Bentum had een dynamische natuur, iets wat naast zijn werk ook tot uiting kwam in zijn reislust, zijn brede oriëntatie en veelzijdigheid. Hij was een opvallende persoonlijkheid in de Amsterdamse kunst- en theaterwereld. Zo ontwierp hij diverse theaterdecors, onder andere voor The late, late show, een stuk van Jan Cremer en Yoko's verjaardag, geschreven door Roland Topor en opgevoerd door Toneelgroep Baal. Samen met zijn studenten van de Rietveld Academie, waar hij van 1979 tot 1989 lesgaf in monumentale kunst en tekenen, verzorgde hij de aankleding van enkele boekenbals. Ook was hij een tijdlang Art Director van Paradiso.

Deze tekst en aanvullende gegevens zijn te vinden in Van Trajanus tot Tajiri - collectie Museum Het Valkhof, Nijmegen 2009, ISBN 978 90 6829 094 3.

Voorwerpen