Een wagen met bronsbeslag uit Wijchen

Een wagen met bronsbeslag uit Wijchen door Louis Swinkels

Meer dan 26 eeuwen geleden is de wagen mét het lichaam van de overleden eigenaar op een grote brandstapel verbrand. Wat overbleef is vervolgens verzameld en begraven in een urn. In 1897 kwam het graf tevoorschijn, naar verluidt bij de Wezelse Berg ten noorden van Wijchen, waarvan de precieze ligging helaas niet meer bekend is.

Spaakwielen

Van de wagen heeft alleen het bronsbeslag het vuur overleefd. Het komt sterk overeen met wagenbeslag uit het gebied ten noorden van de Alpen, langs de bovenloop van de Rijn, waar de Wijchense wagen in de 7de eeuw voor Christus moet zijn gemaakt. In deze regio is van diverse vergelijkbare wagens bovendien voldoende bewaard gebleven om ze te kunnen reconstrueren. Tegenover de gewone houten karren uit die tijd vielen de vierwielige wagens niet alleen op door het metalen sierbeslag. Ze onderscheidden zich ook door hun ranke bouw en door de toepassing van spaakwielen, die in West-Europa nog niet eerder waren vertoond. De wagenbakken waren betrekkelijk klein, hooguit 85 cm breed en 185 cm lang.

Kopjes met lange vlechten

Vooral op de 10 tot 15 cm hoge rand rondom waren allerlei bronzen sierstrips aangebracht. Onder de beslagstukken uit Wijchen vallen de vier bronzen wieldoppen op, die met borgpennen waren vastgezet aan het uiteinde van de assen. Elke pen is versierd met drie kopjes, waarvan het haar in lange vlechten naar achter hangt. Hoewel de doppen hoogstwaarschijnlijk ten noorden van de Alpen zijn gemaakt, zijn de kopjes met de lange haarvlechten in stijl verwant aan ivoren en barnstenen figuurtjes uit Midden-Italië. Aan elk van de pennen hangen enkele ringen, die waarschijnlijk alleen dienden om te rinkelen tijdens het rijden en zo aandacht te trekken.

Exclusief voertuig

Tot de bezittingen die met de eigenaar van de wagen werden begraven, behoorden tevens een uit Italië afkomstige bronzen emmer en verder een opzettelijk kromgebogen ijzeren zwaard en een bronzen bijl die door het vuur van de brandstapel is vervormd. Ook de bronzen bitten voor de twee trekpaarden van de wagen lagen in het graf. Aan de slijtagesporen op de bitten en de asdoppen valt af te lezen dat de wagen veel is gebruikt. Voor welk doel weten we niet. Zeker is wel dat de wagen in onze streken een heel exclusief voertuig is geweest, ongetwijfeld passend bij de bijzondere status van de eigenaar.

Deze tekst en aanvullende gegevens zijn te vinden in Van Trajanus tot Tajiri - collectie Museum Het Valkhof, Nijmegen 2009, ISBN 978 90 6829 094 3.

Voorwerpen