Duitse schoolprenten voor de Nederlandse jeugd

Duitse schoolprenten voor de Nederlandse jeugd door Nederlands Openluchtmuseum

Het Duitse onderwijssysteem was in de negentiende eeuw een voorbeeld voor Nederlandse onderwijskundigen. De Groninger Berend Brugsma ontdekte tijdens een studiereis in Duitsland een nieuwe lesmethode: Methodische Bilder-Tafeln zum Gebrauch beim Anschauungsunterricht. Deze methode was ontwikkeld door Ludwig Reimer en Carl Wilke, twee leraren van een volksdovenschool in Berlijn. Wilke had de prenten zelf ontworpen en gelithografeerd, waardoor de kosten laag bleven. Brugsma bracht samen met de Groningse uitgever Roelof Schierbeek de serie in 1839 op de Nederlandse markt. Brugsma vertaalde de Duitse bijschriften in het Nederlands en gebruikte de Duitse afbeeldingen.

De serie bestaat uit twintig kwartetplaten. Deze platen zijn met Romeinse cijfers genummerd van I tot en met XX. De platen zijn telkens verdeeld in vier kleinere prenten, genummerd I tot en met IV. Bij elke voorstelling staat een korte tekst. De onderwijzer kon de kwartetplaten op karton plakken en in vieren snijden. Bij de set platen zat een begeleidend boekje. In Duitsland was de serie in de eerste plaats bedoeld voor het dovenonderwijs. In Nederland werden de prenten gebruikt bij het aanschouwelijk onderwijs op volksscholen. Het aanschouwelijk onderwijs speelde in de negentiende eeuw een belangrijke rol. Het gaat uit van het waarnemen in plaats van het uit het hoofd leren van kennis.

Het Nederlands Openluchtmuseum bezit een complete serie van twintig onversneden kwartetplaten en een incomplete set van 32 losgesneden prenten op karton. De set versneden prenten komt uit de eerste Nederlandstalige editie die in 1839 verscheen. De serie kwartetplaten komt uit de tweede druk, die aan het eind van 1844 op de markt kwam. Een grappig detail is dat twee afbeeldingen op de prenten een foutief gespeld onderschrift hadden. Door er strookjes papier overheen te plakken met de juiste teksten hebben de makers deze fouten verbeterd.

Voorwerpen