De gasbel

De gasbel door Nederlands Openluchtmuseum

Op 22 juli 1959 werd bij Slochteren in Groningen een groot aardgasveld aangeboord. Voor de ontdekking van dit gasveld werd in Nederland voornamelijk steenkool gebruikt om stadsgas en elektriciteit mee op te wekken. Steenkool had echter als nadeel dat het sterk vervuilend was en bij het gebruik van stadsgas kwam koolmonoxide vrij. Bovendien werd het mijnen van steenkool halverwege de twintigste eeuw steeds onrendabeler. Nederlanders gingen massaal over op het stoken op aardgas, mede gestimuleerd door subsidies en reclamecampagnes van de overheid. In het begin van de jaren zeventig van de twintigste eeuw was 90 procent van de 3,3 miljoen Nederlandse woningen op aardgas aangesloten.

Om gebruik te kunnen maken van aardgas werden nieuwe fornuizen, ketels, geisers en kachels aangeschaft, maar ook werd een groot deel van de oude toestellen omgebouwd. Zo heeft het Nederlands Openluchtmuseum een kolenkachel in zijn collectie die later is omgebouwd tot aardgaskachel. Ook bevindt zich in de collectie een gaskachel uit de jaren 1970-1980 in de vorm van een Gelderse potkachel. Om de ‘romantische’ sfeer van de oorspronkelijke kolenkachels te behouden werden nieuwe, maar ouderwets uitziende kachels voorzien van een aardgaselement.

Hoewel het gebruik van aardgas het leven van Nederlanders comfortabeler maakte en de welvaart van Nederland door de export van gas steeg, zit er ook een andere kant aan het verhaal. In de jaren zeventig van de vorige eeuw kwam men erachter dat de voorraden fossiele brandstoffen niet oneindig waren. In 1973 en 1979 vonden er wereldwijde oliecrises plaats en stegen de olieprijzen snel. Er kwamen zelfs speciale benzinebonnen op de markt en er werden autovrije zondagen ingevoerd om de consumptie van olie te verminderen.

De manier waarop olie gewonnen wordt, is in de loop der jaren sterk veranderd. Hoewel er in Nederland nog steeds olie wordt geproduceerd zijn de zogenaamde jaknikkers volledig uit het landschap verdwenen. Op het terrein van het Openluchtmuseum is in 2014 een jaknikker geplaatst die tot 2013 in Rotterdam-Schiebroek olie oppompte.

Voorwerpen