Daalderop

Metaalwarenfabriek Daalderop in Tiel

Bij 'Tiel' denken veel mensen nog steeds aan jam en Flipje. Toch is er nog een fabriek die een landelijke bekendheid geniet en bekend staat om zijn rijke design verleden. In 1880 werd namelijk metaalwarenfabriek Daalderop opgericht. Grondlegger was J.N. Daalderop, telg uit een familie die tot in de jaren zeventig van de vorige eeuw bij het bedrijf betrokken bleef.

Aanvankelijk maakte men uitsluitend huishoudelijke artikelen, zoals serviezen, potten, schalen en verlichting. Qua stijl sloot men aan bij de toen in de mode zijnde Nieuwe Kunst, een strengere variant van de internationale Jugendstil. De nadruk ligt op een rechte belijning, vazen met hoog opgetrokken oren en een geometrische versiering. Ontwerper was Meine Huisenga, die tot aan de Tweede Wereldoorlog voor de firma actief zou blijven.

Het ging Daalderop voor de wind. Niet in de laatste plaats door het vermogen zich aan te passen aan de markten. Voor Marokko vervaardigden de Tielenaren dekselpotjes, maar niet in een eenheidsstijl. Nee, iedere groep klanten kreeg de versiering die men wenste. Alert reageerde de directie op nieuwe ontwikkelingen. De ster van elektriciteit was rijzende. In de jaren twintig ontwikkelde Daalderop zijn eerste product op dit gebied: een elektrisch verwarmd scheerbakje. Het was het begin van meer elektrische successen, zoals de boilers.

De fabriek groeide door en het aantal arbeiders klom tot bijna 1000 aan het eind van de jaren dertig. De vormgeving werd aangepast aan de idealen van de Art Deco en de Amsterdamse School met nadruk op massa en plastische versieringen. In de jaren dertig verschenen artikelen naar de trend van de Nieuwe Zakelijkheid met een ijlere, koelere uitstraling in glanzend chroom.

De Tweede Wereldoorlog eiste een hoge persoonlijke en materiële tol van familie en bedrijf. Desondanks kwam men er weer bovenop. De jaren vijftig en zestig brachten grote bloei en tal van nieuwe producten. Bij velen bekend is de circa 1957 ontwikkelde dubbelwandige theepot 'Doroté'. Een theemuts was niet meer nodig. Dankzij de ingenieuze constructie bleef de thee warm in de pot. Niet alles ontwikkelde men zelf. De vormschone 'coffeemaker' werd vervaardigd in licentie van het Amerikaanse Presto (1962)

Hoewel de tinlijn van Daalderop nog geen 16% van de totale productie uitmaakte, bepaalde dit metaal voor een belangrijk gedeelte het gezicht van het bedrijf. De vormgeving was behoudend en vooral geïnspireerd op succesvolle modellen uit het verleden. Vormgever Michiel Warbroek bezocht belangrijke museale collecties om ideeën voor zijn producten op te doen. De verkoopafdeling bracht het tinnen artikel vervolgens met een verwijzing naar de Gouden Eeuw aan de man.

De recessie van begin jaren tachtig ging ook aan de Tielse metaalwarenindustrie niet ongemerkt voorbij. Tin was duur en kopers hielden de vinger op de knip. Daalderop kwam in zwaar vaarwater en moest inkrimpen. De tinlijn en de productie van huishoudelijke artikelen verdwenen. De boilers moesten de zaak drijvende houden. Het aantal werknemers daalde tot onder de honderd. In 2005 verliet Daalderop het oude terrein aan de Binnenhoek in Tiel en opende een modern geoutilleerde fabriek voor warmwaterapparatuur op industrieterrein Medel.

Peter Schipper