Berend Strik

Berend Strik door Frank van de Schoor

Bij een afbeelding van een bakker denkt iedereen meteen aan positieve dingen, zoals de geur van vers brood, lekker ontbijt en eerlijk ambacht. De bakker staat hier centraal in beeld, maar is onscherp weergegeven, omdat zijn concrete portret niet te dominant mag zijn. Het gaat de kunstenaar niet om de persoon in kwestie, maar het is zijn intentie om het beroep van bakker af te beelden.

Zeemeerminnen

Berend Strik beschrijft het werk verder als volgt: 'In de omgeving van de bakker bevinden zich drie zeemeerminnen die zijn samengesteld uit perfect gefotoshopte blote dames uit de Playboy. Ik heb ze met de naaimachine (Lewenstein, zigzagsteek) een staart gegeven om hun perfectie te benadrukken. Als beeld hebben ze helemaal niemand nodig, ze functioneren als een perpetuum mobile. De meerminnen hebben een volmaakt bestaan 'op zichzelf'. De emotionaliteit van de geest wordt weergegeven door de psychologische relatie tussen de meerminnen en de bakker. Hij stelt zich in gedachten de perfecte wereld voor, maar moet in werkelijkheid natuurlijk een heel fysieke inspanning verrichten.'

Realiteit en fantasie

De ondergrond van het werk bestaat uit Chinese zijde, voor de sterkte bewerkt met caparol. De exotische kleuren van de verfijnde stof brengen de beschouwer in vervoering. Eenzelfde verleiding ervaart de bakker ook als hij tijdens het werk wegdroomt en misschien denkt aan bountystranden en zeemeerminnen. In de cadans van zijn werk vindt hij zijn ritme en wordt hij één met zijn arbeid. De titel Sniez duidt op het niezen als in een wolk van meel, een heftige lichamelijke reactie, die als een ontlading voelt. Na deze reflex moet de bakker zich hernemen en zijn werk weer goed op de rails zetten. Net als de kunstenaar dient hij uit zichzelf de kracht te halen om de stap van realiteit naar fantasie te wagen.

Genrestuk

Berend Strik maakt al sinds 1987 furore met borduursels van felgekleurde garens. Borduren is het maken van versieringen en patronen met naald en garen op textiel en wordt al eeuwenlang beoefend in de meest uiteenlopende culturen. Deze precieze en precaire techniek wordt beschouwd als een nobel handwerk dat veelal wordt gebezigd door dames uit de hogere standen. Na de oorlog werd het borduurwerk veelal in huiselijke kring beoefend als een verfijnde hobby, waarmee aansprekende voorstellingen werden samengesteld. Het is frappant dat een man, en in het bijzonder een hedendaags kunstenaar, de techniek van het borduren in zijn werk toepast. Wellicht maken de borduursels voor Berend Strik herinneringen uit zijn jeugd tastbaar. Geborduurde voorstellingen zijn per definitie enigszins onscherp. Het garen en de stiksels determineren een vage structuur, die het oog tot een leesbaar beeld integreert. Deze techniek biedt hem de vrijheid om de meest uiteenlopende fotobeelden ingrijpend te bewerken. Het oorspronkelijke beeld blijft slechts fragmentarisch herkenbaar, de manipulatie van de kunstenaar geeft het een nieuwe betekenis. Net als in zijn materiaalkeuze heeft Strik ook in zijn onderwerpen een scherp oog voor het afwijkende, voor het niet gangbare. De applicatie Sniez is losjes en kleurrijk georganiseerd. De fotocamera heeft zijn rol vervuld, de naaimachine heeft erop gereageerd en een duidelijk zichtbaar spoor achtergelaten. Het beeld is door de verschillende bewerkingen en betekenislagen tijdloos geworden. Een dierbare herinnering, maar ook een sfeervol, bijna tastbaar genrestuk dat in de bakkerij op een prominente plaats kan hangen.

Deze tekst en aanvullende gegevens zijn te vinden in Van Trajanus tot Tajiri - collectie Museum Het Valkhof, Nijmegen 2009, ISBN 978 90 6829 094 3.

Voorwerpen