Benoît Hermans

Benoît Hermans door Frank van de Schoor

Het werk van Benoît Hermans wordt gekenmerkt door een grote vrijheid van beeldopbouw en een onorthodoxe omgang met het materiaal. Ongerijmdheden, beklemmende scènes en humorvolle taferelen wisselen elkaar af. Wie de moeite neemt de ogenschijnlijk onsamenhangende beeldcombinaties te doorgronden, wordt beloond met een blik in een boeiende fantasiewereld.

Franciscus zoekt houvast

Onder het oppervlakkige kijkplezier ligt vaak een diepzinnige gedachte verscholen. Als het ware in een tijdscapsule brengt de kunstenaar je in oogcontact met personen en attributen, afkomstig uit de kunstgeschiedenis. De scènes komen je ergens vertrouwd voor, maar aan de oorspronkelijke context is gesleuteld. Is Benoît Hermans de samensteller van het kunstwerk, is hij regisseur van de voorstelling of speelt hij zelf een rol in het schouwspel? De titel Imitatio Christi verwijst naar het ideaal van de heilige Franciscus van Assisi, die tijdens zijn leven streefde naar de 'navolging van Christus'. Franciscus identificeerde zich met de zoon van God als het lichtende voorbeeld voor de mensheid op aarde. De afgebeelde monnik Franciscus zoekt op het laatste moment houvast bij het exploderende vliegtuig.

Het verhevene met het triviale

Dit tafereel heeft volgens de kunstenaar iets van een mislukte Hemelvaart. De compositie wordt gedomineerd door het getroffen vliegtuig dat ondersteboven neerstort. Deze vliegtuigcrash is ontleend aan het schilderij Blam (1962) van de Amerikaanse pop art-kunstenaar Roy Lichtenstein. De beschermende hand op de schouder van Franciscus is de hand van Christus, die hangend aan het kruis, met zijn rechterschouder afdaalt van het kruis om zich over de monnik te ontfermen. Deze voorstelling is een citaat van het schilderij Visioen van de heilige Franciscus (1674-'76) van de Spaanse kunstenaar Murillo. Benoît Hermans onderzoekt de combinatiemogelijkheden van twee zeer verschillende tijdsbeelden, die allebei de risico's van een (te) hoge vlucht uitbeelden. In hoeverre is een turbulent Pop Art beeld - exemplarisch voor de spectaculaire beeldcultuur van de sixties - bruikbaar om een heiligenleven nieuw leven in te blazen? In deze zin sluit het werk aan bij de traditie van de Pop Art. Op een drietal punten zijn overeenkomsten aan te wijzen tussen deze kunststroming en het werk van Benoît Hermans. Kenmerkend is de fascinatie voor het genereren van nieuwe beelden, opvallend is de onorthodoxe combinatie van materialen en er is sprake van een bijna plagerige voorkeur om het verhevene te confronteren met het triviale.

'Archeoloog'

Hij is er van overtuigd dat de omgang met kunst het inzicht in de grondbeginselen van de samenleving vergroot. Hermans' kunstwerken zijn een soort constructies, die zijn samengesteld uit het grenzeloze beeldreservoir van onze moderne tijd. Hij heeft ruimte nodig om te creëren en te combineren, en hij moet zijn beelden vrijelijk kunnen bewerken. Hij weet dat de uitdrukking van het totaalbeeld en de samenhang van de afzonderlijke onderdelen gaan verschuiven als aan het detail wordt gemorreld. In de finesse ligt de sleutel voor begrip van het geheel besloten. Een enkele subtiel aangebrachte toevoeging zet de toeschouwer op het verkeerde been. De collages lijken intuïtief tot stand te zijn gekomen. Tijdens zijn speurtocht naar de basisprincipes van de beeldcultuur laat de kunstenaar zich inspireren door het toeval en de spontane ingeving. Hij heeft zichzelf wel eens omschreven als 'een archeoloog die op zoek is naar de verborgen structuren van de werkelijkheid.'

Deze tekst en aanvullende gegevens zijn te vinden in Van Trajanus tot Tajiri - collectie Museum Het Valkhof, Nijmegen 2009, ISBN 978 90 6829 094 3.