Collectie Gelderland

Een mechanisch orkest

door Kijk en Luister Museum

Het Orchestrion Violano Virtuoso kwam in 1905 als een groot eurekamoment voor de slimme uitvinder Henry Sandell. Door de uitvinding van de grammofoon en de komst van elektriciteit zagen de bouwers van mechanische speeldozen hun omzet teruglopen. Maar Sandell, werkend bij de Mills Novelty Company te Chicago, zag in de elektriciteit een nieuwe kans en bouwde met een elektromotor een precisiemechaniek dat het vioolspel van mensenhanden kon imiteren. Vervolgens breidde hij het apparaat uit met pianobegeleiding tot een duo van viool en piano: de Violano-Virtuoso.

Orchestrions werden verkocht aan rijke particulieren en exploitanten van hotels, restaurants, dansclubs, muziekscholen, theaters, bioscopen, scheepvaartondernemingen, spoorwegmaatschappijen en zelfs aan kerken. Deze instrumenten spaarden immers het loon van ‘levende’ musici uit. De investering kon tevens worden terugverdiend met de ingebouwde muntautomaat. In twintig jaar heeft Mills wereldwijd ongeveer 4500 Violano’s verkocht. Hiervan zijn er naar schatting nog enkele honderden over. Het is een sensatie om het mechanisch gedeelte achter de glazen deurtjes aan het werk te zien.

Verhalen over personen en onderwerpen uit Gelderland