Portret van Willem III, koning der Nederlanden (1817-1890)

Portret van Willem III, koning der Nederlanden, ten voeten uit, trois-quart naar rechts, staande in een duinlandschap met zee en avondzon. De koning is gekleed in donkere rokjas met gouden epauletten, wit vest en witte broek en steunt met de linkerhand op het gevest van zijn sabel. De rechterhand, met daarin een paar witte handschoenen, in de zij en een steek met kokarde onder de arm. Aan het halslint dat Willem III draagt, hangt de Orde van het Gulden Vlies en onder de rokjas is een oranje borstlint met blauwe strepen zichtbaar. Nicolaas Pieneman (1809-1860) was een van de beroemdste portretschilders van zijn tijd. Zijn relaties met het Koninklijk Huis dateerden van 1844, toen koning Willem II het schilderij van zijn inhuldiging, door Pieneman vervaardigd, aanschafte en de kunstenaar als dank een hoge onderscheiding verleende. Dit schilderij maakt thans deel uit van de collecties van Paleis Het Loo. Vanaf dat moment volgde de ene portretopdracht na de andere en vrijwel alle leden van de koninklijke familie zijn rond het midden van de negentiende eeuw door Nicolaas Pieneman geportretteerd: koning Willem III, koningin Sophie, hun zonen Willem en Maurits, en de beide broers van de koning, de prinsen Alexander en Hendrik. Een bijzondere band ontwikkelde de kunstenaar met koning Willem III. Dit was niet alleen een relatie van opdrachtgever tegenover kunstenaar, maar ook een band van vriendschap. Pieneman was al met al een graag geziene gast op Het Loo. Bovendien adviseerde hij zijn koninklijke beschermheer bij het aanleggen van zijn verzameling aquarellen van eigentijdse meesters. Pienemans portret is opgenomen in de galerij van prominente tijdgenoten, kleine ronde portretjes, omstreeks 1875 vervaardigd door Johannes Stortenbeker, die het fries van de Kunstzaal op Het Loo sieren. Vrijwel direct na de inhuldiging in 1849 kreeg Pieneman de opdracht een staatsieportret van koning Willem III te vervaardigen. Talloze versies heeft Pieneman ervan gemaakt: levensgroot ten voeten uit, levensgroot als kniestuk en als hele figuur op kleiner formaat. Ook de kleding van de koning kon per opdracht verschillen: inhuldigingsgewaad met de hermelijnen koningsmantel, admiraals- of generaalsuniform, of burgerkleding. Een ding hebben alle versies van Pienemans koningsportret echter gemeen: als een romantische held staart de koning langs de beschouwer heen de verte heen, peinzend over staatszaken of wegdromend in het landschap. Dit stuk is ingelijst in een empirelijst van hout en vergulde pâte, ornamenten geappliqueerd in de hoeken en in het midden van de regels en stijlen en een buitenrand van gestileerd staand blad. Bruikleen Amsterdam Museum.

soort schilderij, schilderijen, portretschilderijen
vervaardiger Pieneman, Nicolaas
datering 1859
materiaal olieverf, linnen, hout, pâte (verguld)
techniek olieverf op doek
afmetingen hoogte 92 cm
breedte 61,5 cm
trefwoorden Willem III, koning der Nederlanden
nummer X19530001
collectie Oranjeportretten
instelling Paleis Het Loo
stel een vraag of reageer