Willem IV, prins van Oranje-Nassau (1711-1751), als romeins veldheer te paard

Bronzen statuette van Willem IV, prins van Oranje-Nassau, uitgebeeld als Romeins veldheer te paard. De prins draagt in zijn rechterhand een maarschalksstaf en waarschijnlijk oorspronkelijk in de linkerhand de teugels. Aan het paardenhoofd zijn wel aanhechtingen te zien voor een hoofdstel, het hoofdstel zelf ontbreekt echter. Op de voet aan de voorzijde zien we het wapen van Willem IV, prins van Oranje-Nassau in een rococo-cartouche, het lint van de Orde van de Kouseband zien we aan de onderzijde en van de bijbehorende spreuk is alleen 'ONY SOIT MAL Y PENSE' zichtbaar. Het is intrigerend hoe en waarom dit beeld, dat in drieërlei opzicht uniek is, tot stand is gekomen. Waren er al weinig standbeelden van de stadhouders, ruiterstandbeelden waren er helemaal niet ten tijde van de Republiek. Martiale ruiterstandbeelden verbeeldden een macht die niet overeenkwam met de positie van de stadhouders. Voor een voorbeeld van een ruiterstandbeeld van een prins van Oranje moest men naar Engeland of Ierland. Van koning-stadhouder Willem III waren in 1701 in Dublin, in 1734 in Hull en in 1736 in Bristol standbeelden verrezen die hem toonden als Romeins veldheer te paard. Zij gaan in vorm en houding allen terug op het beroemde beeld van Marcus Aurelius in Rome. Dit beeldhouwwerkje van Willem IV (1711-1751) volgt deze traditie. Behalve dat dit stuk het enige ruiterstandbeeld is van een van de stadhouders uit de tijd van de Republiek, is het ook het enige portret van Willem IV te paard. Er zijn geschilderde portretten en een buste van de beeldhouwer Jean Baptiste Xavery van Willem IV in harnas, maar er zijn geen portretten van hem als veldheer te paard, een rol die hij ook nooit heeft vervuld. Ten derde is dit het enige beeldhouwwerk van deze kunstenaar, die als tekenaar en schilder bekend is. Daarnaast maakte Jan Verbruggen (1712-1786) carrière als geschutgieter. Van 1746 tot 1755 was hij meestergieter van de Enkhuizer geschutgieterij, en tot 1770 in Den Haag, waarna hij naar Engeland vertrok, waar hij en zijn zoon Pieter zeer succesvol de koninklijke gieterij in Woolwich leidden. De voet van het beeldje, met de wapens van de prins en de zeven provinciën, doet vermoeden dat het een schets is voor een groot standbeeld. Mogelijk heeft Verbruggen gehoopt op basis van dit model hier een opdracht voor te krijgen, maar is dat er door de vroege dood van Willem IV in 1751 nooit van gekomen. Schenking Stichting 't Konings Loo, Apeldoorn.

soort statuette, beeldhouwkunst, portretsculptuur
vervaardiger Verbruggen, Jan
datering 1751
materiaal brons (verguld)
techniek gegoten
afmetingen hoogte 35 cm
breedte 31,5 cm
diepte 16 cm
trefwoorden Willem IV, prins van Oranje-Nassau
nummer RL5654
collectie Sculptuur
instelling Paleis Het Loo
stel een vraag of reageer