Portret van Willem II, prins van Oranje (1626-1650)

Geschilderd portret, kniestuk, trois-quart naar links, aanziend en met de linker gehandschoende hand in zijde geplaatst; prins Willem II draagt lang krullend donkerbruin haar met scheiding in midden en een dun snorretje. Hij is gekleed in wapenrusting met witte platte kanten kraag met kwast, rode broek en gele tuniek onder harnas en draagt het blauwe borstlint met Orde van de Kouseband - lesser George - over de rechterschouder en zijn maarschalksstaf in de rechterhand. Een helm met oranje struisveren ligt linksvoor op tafel met gedessineerd rood kleed en in de achtergrond zijn het basement van een zuil, een lage borstwering en een blauwe lucht zichtbaar. Dit stuk is ingelijst in een zogeheten Sunderland-lijst, oorspronkelijk bijbehorend, 17de eeuws, Engelse variant op Lutma- of kwablijst; verguld hout, gesneden, blad-, veren- en rankendecor, middenonder masker en middenboven blank wapenschild met omlijsting. Het bekendste portret van prins Willem II dateert uit 1647, het jaar waarin hij zijn vader Frederik Hendrik opvolgde als stadhouder en opperbevelhebber van leger en vloot. Hij was toen 21 jaar oud. Toch heeft het ontstaan van dit portret niets met de opvolging te maken. Zijn moeder, Amalia van Solms, had na de dood van haar man besloten het Huis ten Bosch, waarvan de bouw net begonnen was, op te dragen aan zijn nagedachtenis. Van een zomerhuis werd het een mausoleum, waarvan de centrale zaal, de Oranjezaal, bedekt werd met schilderingen die het leven van Frederik Hendrik verheerlijkten. Gerard van Honthorst was een van de schilders die hieraan meewerkten. Een van haar privévertrekken gaf Amalia het karakter van familiekabinet. Hiervoor liet zij door Honthorst meer dan levensgrote portretten schilderen, van haar kinderen, haar schoonkinderen, zichzelf en haar overleden man. Speelse engeltjes strooien vanuit de lucht bloemen over hen uit. Natuurlijk was hier ook een portret bij van de enige zoon, prins Willem II en zijn vrouw, de Engelse koningsdochter Mary Stuart. Dit huwelijk, dat in 1641 in Londen was gesloten, was eigenlijk boven de stand van de Oranjes, maar vormde de bekroning van de maatschappelijke ambities van het Nederlandse stadhouderspaar. Alleen onder de dreiging van de naderende burgeroorlog gaf koning Karel I zijn dochter aan een 'eenvoudige' prins van Oranje. Dit standsverschil komt tot uitdrukking op al de portretten van Willem II en zijn Mary. Neemt normaal de man, als meest belangrijke van het paar, de plaats aan de linkerzijde van het portret in, zodat hij ook als eerste in het oog valt, bij Willem en zijn deftige vrouw is dat precies andersom. Dat is de verklaring waarom prins Willem II op zijn portretten als getrouwde man rechts staat en dus voor de beschouwer naar links kijkt. Dit portret is een van de vele herhalingen, die naar het origineel uit 1647 zijn gemaakt. Het is gesigneerd en gedateerd 1661, wat erop wijst dat het stamt uit het atelier van Willem van Honthorst (1592-1656), die na de dood van zijn broer Gerard in 1656 diens werk voortzette. Bruikleen Rijksmuseum, Amsterdam.

soort schilderij, schilderijen, portretschilderijen
vervaardiger Honthorst, Willem van
datering 1661
materiaal linnen, olieverf, jute, hout (verguld)
techniek olieverf op doek
afmetingen hoogte 110,5 cm
breedte 86 cm
trefwoorden Willem II van Oranje
nummer X19780008
collectie Oranjeportretten
instelling Paleis Het Loo
stel een vraag of reageer