Reliëfportret van Willem IV, prins van Oranje-Nassau (1711-1751)

Reliëfportret van Willem IV, prins van Oranje-Nassau, waarbij het portret is uitgevoerd in goud, met decoraties en ornamenten in zilver. De arm van het door de prins gedragen harnas eindigt in een gestileerde leeuwenkop en de prins draagt een zwart gelakte sjerp. Links van het portret zijn twee speren met vaandels, één losse speer, een trompet en een vulschep (om buskruit af te meten) afgebeeld, met daaronder een kanonsloop. Rechts van het portret zien we één speer met vaandel, losse speren een, geweerloop en een pompstok of baton. Het reliëfje is gemonteerd op zwart fluweel en laat de prins van terzijde zien. Het borststuk staat op een zilveren sokkel met asymmetrische schelpmotieven, waarin de naam van de prins en het jaartal 1748 staan gegraveerd. In de banderol boven het hoofd van de prins staat het opschrift: IN SPEM CONCORDIAE PACISQUE VENIT ET UTRAQUE ADEST ('Hij is gekomen in de hoop op eendracht en vrede en beide zijn daar'). Prins Willem IV overleed in 1751, nadat hij slechts vier jaar daarvoor benoemd was tot erfstadhouder van de Verenigde Provinciën en opperbevelhebber over leger en vloot. Een goede reputatie heeft hij echter niet in de geschiedenis, want grote daden heeft hij niet verricht. Toch is er een reden waarom we prins Willem IV ook vandaag nog in herinnering zouden moeten houden. Hij was onze prins van het rococo. Gezegend met een verfijnde smaak, een uitstekende opvoeding en een ruime beurs legde hij de grondslag voor de rijke verzamelingen schilderijen, antiquiteiten, ethnografica, boeken, munten en penningen, die na de Franse tijd rijkseigendom zouden worden en die de basis vormen van openbare collecties als het Mauritshuis, het Rijksmuseum, de Koninklijke Bibliotheek en het Geldmuseum. Hij gaf de Italiaanse beeldhouwer Agostino Carlini opdracht uitbundig rococo-meubilair te ontwerpen voor de Oranjezaal in Huis ten Bosch en stuurde zijn hofarchitect Pieter de Swart naar Parijs om daar de laatste nieuwtjes op het gebied van de bouwkunst te leren. Zijn plannen om een nieuw en modern paleis in Den Haag te laten verrijzen, zijn door zijn voortijdige dood op niets uitgelopen. De gouden portretjes van Jeremias Stagman (1699-1762) passen precies in de verfijnde wereld die Willem IV en Anna van Hannover om zich heen hadden gecreëerd. Van deze reliëfportretjes zijn thans vier sets bekend. Uit de herkomst hiervan blijkt dat zij door de prins aan vrienden en vertrouwelingen zijn gegeven als dank voor bewezen diensten. Dit stuk is ingelijst in een zwart houten lijstje met gefacetteerd glas. Verworven met steun van de Vereniging Rembrandt.

soort relief, beeldhouwkunst, portretsculptuur
vervaardiger Stagman, Jeremias
datering 1748
materiaal goud, zilver (deels gelakt), diamant, Glas, fluweel, dennenhout, cederhout (?)
afmetingen hoogte 10,8 cm
breedte 8,5 cm
trefwoorden Willem IV, prins van Oranje-Nassau
nummer RL417-a
collectie Oranjeportretten
instelling Paleis Het Loo
stel een vraag of reageer