Collectie Sculptuur

Het Loo werd gebouwd als jachtslot en hoewel koning Willem III het vergrootte en uitbouwde om het een allure overeenkomstig zijn koningschap te geven, heeft het door de ligging in de provincie nooit de functie van belangrijkste residentie of familie-slot gehad.

Jacht en macht

Kenmerkend is dat de beeldhouwwerken in de tympanen, ook van de na 1692 gebouwde paviljoens, op de jacht betrekking hebben en geen heraldische motieven of symbolen van de macht van de eigenaren bevatten. Van de sculpturen in de tuin zijn de monumentale, marmeren vazen de enige die duidelijk de wereldlijke macht van Willem III tot onderwerp hebben. In de negentiende en twintigste eeuw resideerden Willem I, Willem III en Wilhelmina weliswaar ’s zomers op Het Loo, maar het paleis kreeg nooit zo’n representatief karakter dat er behoefte bestond grote monumenten of standbeelden van de Oranjedynastie te plaatsen. Toen koning Willem III als dank voor zijn optreden tijdens de watersnoodramp in 1861 het beeld De Faam kreeg aangeboden, ging zijn voorkeur er aanvankelijk naar uit dit bij Soestdijk te plaatsen. Tenslotte stemde hij in met het voorstel het een plaats in de tuin van Het Loo te geven.

Portretten

Koningin Wilhelmina omringde zich in haar werkkamer met portretten van haar voorouders die haar inspireerden. Dit waren overwegend schilderijen, maar van prins Willem I was dit een verguld houten buste, toegeschreven aan Hendrick de Keyser, naar het beeld van de zittende prins van dezelfde beeldhouwer op het grafmonument te Delft. Door de verwerving in 2005 van de kleine, verguld bronzen buste, eveneens aan De Keyser toegeschreven, bezit Het Loo twee portretten van de Vader des Vaderlands die gerelateerd zijn aan zijn grafmonument, één van de imposantste werken van de Nederlandse beeldhouwkunst. Behalve de verguld houten buste behoorde het zeventiende-eeuwse marmeren borstbeeld van prins Willem I tot de inrichting van Het Loo in de tijd van koningin Wilhelmina.

De collectie

De collectie sculptuur is begonnen met de uit de inboedel overgenomen stukken, aangevuld met aankopen door het museum en bruiklenen van Stichting Historische Verzamelingen van het Huis van Oranje-Nassau en de Geschiedkundige Vereniging Oranje Nassau. De tot Het Loo behorende beeldhouwwerken zijn behalve de tuinsculpturen over het algemeen kleinere werken die tot de inrichting van een huis behoren. Hieronder is een aantal negentiende-eeuwse dier-bronzen. Zowel de aankopen als de bruiklenen zijn voornamelijk portretsculpturen.

Collectiestukken

De hier besproken sculpturen zijn, op twee nummers na, stukken die aan de collectie zijn toegevoegd na de overgang van paleis naar museum. Een gevolg is dat behalve de twee monumentale, marmeren vazen naar ontwerp van Daniel Marot, alle werken portretten zijn. Het oudste is het gepolychromeerde beeld van prins Maurits, zittend op zijn veldheerstoel, dat mogelijk tot een groep heeft behoord. Willem III is als jonge stadhouder en kapitein-generaal van de Republiek in marmer vereeuwigd door Jan Blommendael in 1676. Het beeld omschreven als ‘Een marmer beeld in ’t klein, verbeeldende Willem de 3de koning van Engeland’ stond in de achttiende eeuw in het Hof te Leeuwarden en kwam in de Bataafse tijd in staatsbezit. Als koning en koningin van Groot-Brittannië zijn Willem III en Mary II geportretteerd op ivoren medaillons die aan Jean Cavalier kunnen worden toegeschreven. Van prins Willem IV kon Het Loo een klein bronzen ruiterstandbeeld verwerven. Het is het enige bekende beeldhouwwerk van Jan Verbruggen.

Sculpturen verworven door het museum

Nederland kent weinig standbeelden en het merendeel van de monumenten van Oranje-vorsten dateert van na 1898. Zo ook het levensgrote standbeeld van prins Frederik Hendrik. Het was een geschenk in 1907 van keizer Wilhelm II aan koningin Wilhelmina en stond oorspronkelijk voor paleis Huis ten Bosch. De sculpturen van koningin Wilhelmina als jong meisje door Mari Andriessen en van koningin Juliana door Charlotte van Pallandt werden door het museum uit de ateliers van de kunstenaars verworven. Het beeldje van Wilhelmina is een schetsontwerp voor het kleine standbeeld dat het personeel van het Wilhelminagasthuis bij het 75-jarig bestaan van deze instelling aan het ziekenhuis schonk. Ook het laatst besproken kunstwerk is direct van de kunstenaar, Jeroen Henneman, betrokken. Het is het ontwerp voor De Kus, het Apeldoornse monument ter herinnering aan het huwelijk van prins Willem-Alexander en prinses Máxima. Hoewel niet een portret in de strikte zin van het woord, suggereren de lijnen van deze ‘staande tekening’ de profielen van het prinselijk paar.

categorieën beeldhouwwerken
voorwerpen portretbuste , tuinbeeld , tuinsculptuur
datering 1500 - 2012

Een greep uit deze collectie

               
Bekijk de hele collectie

paleishetloo

Paleis Het Loo

Amersfoortseweg, 7313 AA Apeldoorn
http://www.paleishetloo.nl

Collecties


Bekijk collectie

Fotografie

1855-1949        

Oranjeportretten

1500-2012        

Schilderijen

1500-2012