Collectie Paleis Het Loo Nationaal Museum: Ambts- en hofkostuums

Paleis Het Loo beschikt over de grootste collectie ambts- en hofkostuums in Nederland. Deze is voor een deel afkomstig van het Museum van de Kanselarij der Nederlandse Orden, aangevuld met schenkingen en bruiklenen. Als eerste valt de uniformiteit op van de talrijke donkere kostuums met zilver- of goudborduursel. Nadere beschouwing leert echter dat het donkere laken vele schakeringen kent, variërend van zwart naar donkerblauw en donkergroen, en dat de borduursels tal van variaties vertonen in belijning of de uitvoering van het hoofdthema van oranje-, lauwer- en eikentakken. Juist in deze kleine variaties schuilt de herkenning van de vele rangen en standen, die door deze kostuums worden vertegenwoordigd. Koning Willem I legde op 17 maart 1815 de kledingvoorschriften voor de hofkostuums vast, waar in artikel 1 werd bepaald dat ‘Alle hoogere en lagere burgelijke ambtenaren, welke costumen hebben, zullen dezelve moeten dragen, wanneer zij ten Hove verschijnen. Wordende onder het woord costume geene andere verstaan, dan dezulke, welke door Zijne Majesteit zijn geaccordeerd.’ De uitmonstering van de ambtskostuums is sindsdien door de koning(in) geformuleerd in Koninklijke Besluiten (K.B.) tot 1948. Ieder ambt heeft zijn eigen groot en klein kostuum; het groot kostuum is gala. Het gaat te ver om hier op alle verschillende bepalingen in te gaan, want de collectie herbergt kostuums van vele ambten. De oudste ambtskostuums zijn donkerblauwe lakense rokjassen van het groot kostuum van de staatsraden. Hun uitmonstering met geborduurde knopen en geborduurde eiken- en lauwertakken in gele en bruine zijde komt overeen met een K.B. uit 1825. De ambtskostuums met de meest uitbundige goud- en zilverborduursels zijn de ambtskostuums van bestuurders uit het voormalige Nederlands-Indië. Ook particulieren mochten in kostuums met borduursels naar eigen keuze aan het hof verschijnen en enkele van deze kostuums zijn in de collectie opgenomen. In de crisisjaren schafte koningin Wilhelmina alle hoffeesten af en na de Tweede Wereldoorlog werd steeds minder het ambtskostuum aan het hof gedragen. Toch werd in 1948 nog een K.B. voor de diplomatieke dienst vastgesteld, aangezien de hofetiquette in sommige landen nog voorschreef dat de ambassadeur in ambtskostuum diende te verschijnen. De collectie herbergt vele ambtskostuums van openbaar bestuur, de rechterlijke macht, de diplomatieke dienst en instellingen gerelateerd aan financiën, arbeid, volksgezondheid en cultuur; van de ene groep meer dan van de andere. Zo zijn er bijvoorbeeld meerdere kostuums van burgemeesters of referendarissen, maar slechts één of twee kostuums van een rijksmuntmeester of een directeur van een rijksmuseum. Van de adel herbergt de collectie kostuums van een aantal ridderschappen, waarvan het kostuum van de ridderschap Holland uit ca. 1818 het oudste is. Ook zijn kasten gevuld met kostuums van de Souvereine Orde van Malta, de Nederlandse Johanniter Orde of de Ridderlijke Duitse Orde, Balije van Utrecht. Eenlingen in de verzameling zijn twee kostuums van de Herauten van Wapenen, gedragen bij de inhuldigingen van 1898 en 1948. Van de collectie hoflivreien is een klein deel tentoongesteld in de Koninklijke Stallen op Paleis Het Loo. Dit zijn vooral de livreien die in relatie staan tot de rijtuigen en het functioneren van het Koninklijk Staldepartement. Verder bevat de collectie livreien van een hofjager, lakeien, kamerdienaars, groot-officieren, kamerheren, een opperportier, een jagermeester en enkele opper- of eerste stalmeesters.

categorieën kleding , ambtskleding

Een greep uit deze collectie


Bekijk de hele collectie

paleishetloo

Paleis Het Loo

Amersfoortseweg, 7313 AA Apeldoorn
http://www.paleishetloo.nl

Collecties


Bekijk collectie

Fotografie

1855-1949        

Oranjeportretten

1500-2012        

Schilderijen

1500-2012        

Sculptuur

1500-2012