Sint Anthonius (251-356)

Beeldje uit eind 15e eeuw voorstellend de heilige Sint Antonius (251-356), patroonheilige van de Sint Anthonie Grote Broederschap te Zutphen. Het beeldje is van gepolychromeerd hout en bevindt zich in een houten kastje in de vorm van een Gotische nis met gedraaide pilasters en pinakels, bekroond door een met bladranken opengewerkte spitsboog. Het beeldje werd gemaakt in opdracht van de Sint Anthonie Grote Broederschap, die in 1451 in Zutphen werd opgericht ‘ter ere Gods en tot hulp, troost en lafenis der armen’. In de Sint Walburgiskerk had deze broederschap een eigen plaats, waar onder meer een altaar stond voor de verering van de heilige Antonius, Antonius, omstreeks het jaar 251 geboren in Egypte, zonderde zich af en leidde een kluizenaarsbestaan vol ontberingen. Zo moest hij strijden tegen allerlei bekoringen, waarbij duivels hem in de gedaante van fantastische dieren te lijf gingen met knuppels en roeden. In het jaar 356 stierf hij op 105-jarige leeftjd. De verering van Antonius vond in het westen ingang door de kloosterorde van de Antonieten, die in de 11e eeuw werd gesticht en zich vooral richtte op de zorg voor zieken en pelgrims. Gewoonlijk wordt de heilige afgebeeld in het habijt van deze orde, zijn hoofd is bedekt met een baret of een kalot. Zijn grote populariteit dankte hij aan het feit dat hij werd vereerd als beschermer tegen besmettelijke ziekten van mensen en vee. De attributen waarmee hij vaak wordt voorzien zijn een staf met bel, een rozenkrans, een duiveltje en, zoals dat hier het geval is, een varken, een boek en vuur onder zijn voeten. Het varken verwijst naar het gebruik in veel steden om zogenaamde St. Antoniusvarkens te onderhouden. Deze varkens liepen met een bel om de nek vrijelijk rond in de straten en zochten zelf hun voedsel. Het vuur is een verwijzing naar de varkenspest, een zeer besmettelijke ziekte, die ook wel werd aangeduid met Antoniusvuur.

soort beeldhouwwerk (beeldhouwwerken), beeldhouwwerken (beeldhouwwerk)
vervaardiger onbekend
datering 1451 - 1499
materiaal hout
afmetingen hoogte 31.5 cm
hoogte 56.5 cm
diepte 15 cm
breedte 25 cm
nummer Br 00213
collectie Kerkelijke voorwerpen en beelden
instelling Stedelijk Museum Zutphen
stel een vraag of reageer