Gezicht op Arnhem vanuit het noordwesten

De beroemde 17e-eeuwse landschapschilder Jan van Goyen heeft ruim twintig gezichten op Arnhem geschilderd. Door Van Goyens wollige schilderstijl en atmosferische weergave van het landschap zijn het bijzondere schilderijen, waarvan er zich twee in de collectie van het Historisch Museum Arnhem bevinden. Op dit ‘Gezicht op Arnhem’ is goed de natuurlijke ligging van de stad te zien, ingeklemd tussen de hoge stuwwal aan de linkerkant en rechts de Rijn. Voor het uitzicht heeft Van Goyen positie gekozen bij de stuwwal, op de heuvels van Monnikenhuizen. Vanaf dat standpunt heeft hij de contouren van de stad geschilderd, met de dominante aanwezigheid van de Walburgiskerk links (gebouwd ca. 1370) en de Eusebiuskerk of Grote Kerk rechts (gebouwd vanaf 1452).
Schilderij met als voorstelling een gezicht op Arnhem vanuit het noordwesten. Links de Sint Walburgskerk en rechts de Eusebiuskerk of Grote Kerk, gezien vanaf de heuvels van Monnikenhuizen.
Rond 1630 bereikte de landschapsschilderkunst in De Nederlanden een hoogtepunt met de zogenaamde toonschilders, die vooral atmosferische kwaliteiten opriepen waarbij allerlei details ondergeschikt werden gemaakt aan het totaalbeeld. Jan van Goyen is de grote meester van deze stroming. Verondersteld wordt dat hij in het begin van de jaren veertig een reis heeft gemaakt naar de garnizoenen langs de Rijn en daarbij Arnhem heeft bezocht. Tijdens zijn verblijf heeft hij de kleine vestingstad aan de Rijn van verschillende kanten getekend en deze studies naderhand uitgewerkt tot schilderijen. Dit werk laat ons links de Sint Walburgskerk zien en rechts de Eusebiuskerk of Grote Kerk, gezien vanaf de heuvels van Monnikenhuizen.
Op dit landschap van Jan van Goyen is het prille begin van de stad Arnhem te zien. Het is een gezicht vanuit het noordwesten, met links de Sint Walburgiskerk en rechts in de vlakte de Eusebiuskerk. Het schilderij laat de dituatie van vóór 1650 zien, in dat jaar verhoogde Pauwel Peelen de toren van de Eusebiuskerk tot 97 meter. Van Goyen was een van de zogenaamde toonschilders uit de zeventiende eeuw, die atmosferische landschappen schilderden en zich niet bekommerden om de weergave van details. Ook op dit schilderij is dat te zien. De spanning voerde hij bovendien op door het zonlicht wel fel op de voorgrond te laten schijnen, maar de rest onder een wolkenlucht te schilderen.

soort schilderij, schilderkunst, stadsgezichten
vervaardiger Goyen, Jan Josefsz. van
datering 1610 - 1656
materiaal olieverf, paneel (hout)
techniek schilderen
afmetingen hoogte 25.0 cm
breedte 35.5 cm
nummer GM 05673
collectie Beeldende kunst (tot 1900)
instelling Museum Arnhem
stel een vraag of reageer