F.H. Theyse, Verslag van de toestand in Nijmegen over de periode 17 september 1944-3 juli 1945.

Verslag van de toestand in Nijmegen over de periode 17 september 1944-3 juli 1945, geschreven door F.H. Theyse; huisvader, hoofd gebouwen en terreinen van de PGEM (Provinciale Geldersche Electriciteits-Maatschappij) (informeel) Dit is een handgeschreven verslag uit Nijmegen. Het lijkt erop dat het gehele verslag met dezelfde pen is geschreven, wel is het papier van de laatste drie pagina's anders. Het zou kunnen zijn dat de schrijver dit verslag na de oorlog heeft overgeschreven. De schrijver werkte bij de PGEM gelokaliseerd aan de mond van het Maas-Waalkanaal. Hij woonde met zijn vrouw en kinderen (Frits, Hennie, Nettie en Theo) nabij de Groesbeekseweg. Het verslag geeft een gedetailleerd beeld weer van de gebeurtenissen in Nijmegen gedurende Market Garden en Theyse beschreef dagelijks de invloed van de bevrijding op zijn werk en op het gezinsleven. Theyse begint op zondag 17 september 1944 met het beschrijven van Operatie Market Garden. Van meerdere Nijmeegse straten stonden scholen en huizen in brand, waardoor getroffen kennissen bij hen kwamen voor onderdak. Op 19 september ging hij samen met collega's controleren wat in welke staat de centrale en de gebouwen verkeerden. Ze brachten de meeste tijd in de kelder door. Meerdere keren sprong het glas in hun huis kapot door nabije inslagen. Op de 7e pagina heeft Theyse beschreven welke gebouwen en straten tijdens de bevrijding allemaal waren uitgebrand, vernield, of beschadigd. Alle N.S.B.ers werden opgepakt. In hun huizen werden gedupeerde families geplaatst. Voor Theyse voelde de bevrijding nog niet als een bevrijding door de vele onrust veroorzaakt door het oorlogsgeweld in Nijmegen. Op pagina 20 noemde hij dat in kantoor een Amerikaanse soldaat sliep. Meerdere malen vroeg hij zich af hoe groot de prijs zou zijn die de Nederlanders voor het verkrijgen van hun vrijheid zouden moeten betalen. Op 10 oktober vierde hij zijn verjaardag. Toen werd het ook rustiger in Nijmegen, maar schieten en inslagen stopten niet. Het gezin pakte steeds meer hun alledaagse leven op. Het gezin raakte bevriend met Engelse militairen, waaronder Mickey. Vier vluchtelingen verbleven in november bij hen. De Engelse troepen werden deels vervangen door Canadese. 5 december Sinterklaasviering en er kwam een kwartiermaker langs. Op 6 december kregen ze 9 man kwartier met eigen keuken. Hierna volgden meerdere Engelse en Canadese inkwartieringen. Theyse schreef dat ze er rommel van kregen, maar dat het wel gezellig was. Vanaf eind december 1944 hield Theyse niet dagelijks, maar om de paar dagen zijn verslag bij. In februari 1945 kwamen er veel Duitse krijgsgevangen over het spoor langs. In maart kwam bericht in de krant dat Nijmegen geen frontstad meer was. Begin april vertrokken de kennissen die sinds september bij hen logeerden. 4 mei bericht op de radio dat Nederland bevrijd was. Op 3 juli verloor zijn jongste zoon Theo zijn halve duim, wijsvinger en middelvinger van zijn rechterhand doordat hij speelde met een gevonden ontstekingsbuisje. Op de laatste pagina heeft Theyse een overzicht genoteerd van de schade in Nijmegen. Trefwoorden: Operatie Market Garden, Bevrijding, PGEM, Nijmegen, bombardement, inkwartiering, interactie, evacuaties, vriendschap

soort dagboek, overige schriftelijke bronnen
nummer 5.3.12617
collectie Schriftelijke bronnen
instelling Nationaal Bevrijdingsmuseum 1944-1945
stel een vraag of reageer