Collectie Gelderland

Torenhaan, torenkruis of windwijzer die van 1890 tot 1983 op de Oude- of Sint Alexanderkerktoren in Bennekom stond

Torenhaan, torenkruis of windwijzer van de Oude Kerk of Sint Alexanderkerk in Bennekom, geschonken door de gemeente Ede. Het geheel staat op de makelaars- of koningsstaf. De haan is van 1890, de gaten erin van 1927. De Bennekomse torenhaan als aangeschoten wild. Deze windhaan stond jarenlang op de toren van de Oude- of Sint Alexanderkerk en is in 1983 vervangen. De haan vertoont diverse gaten die dateren van een beschieting in 1928. De 19-jarige Bennekommer Ruth van Rennes mocht toen als dienstplichtige vanuit de Elias Beeckmankazerne te Ede zijn karabijn mee naar huis nemen, maar zonder kogels. Hij liet zich door zijn vrienden, die wel over munitie beschikten, uitdagen om te laten zien dat hij met zijn karabijn ook echt kon schieten. De torenhaan werd doelwit. Onze Ruth, ook lid van de Bijzondere Vrijwillige Landstorm, schoot raak en de haan tolde flink in het rond. Het voorval lekte uit. Een generaal wonende aan de Selterskampweg te Bennekom, hoorde dit schieten en gaf veldwachter Wien opdracht om op onderzoek uit te gaan. De jeugdzonde van de dader kwam hem op een etmaal arrest te staan. Deze straf is niet op zijn boek gekomen, zodat hij bij het verlaten van de dienst een blanco strafregister had. Aldus een kranten artikel in 1983. Het kruis is het zinnebeeld van het Christelijk geloof. De Haan symboliseert naast zijn functie als windwijzer, het begrip waakzaamheid ('s morgens kraait de haan in alle vroegte). De gouden bal stelt de appel voor als vrucht uit de Hof van Eden (beschreven in het oudtestamentisch verhaal over de zondeval). Zo kreeg de appel de symboolfunctie van de verleiding of verzoeking. In de Rooms Katholieke kerk spreekt men van bekoring. Samen symboliseren de haan, kruis en appel de uitspraak: "WAAKT EN BIDT TEGEN DE VERLEIDING".