Museum Elburg

Elburg is een prachtige middeleeuwse stad. In het begin van de 13de eeuw moet er een nederzetting zijn geweest die zo belangrijk was dat één van de graven van Gelre haar stadsrechten verleende. Om de jonge stad tegen indringers en de oprukkende Zuiderzee te beschermen, geeft de hertog Willem van Gulick zijn rentmeester Arent thoe Boecop in 1392 opdracht om de stad "te versetten". Er wordt een stad ontworpen van ca. 415 bij 250 meter met een recht stratenplan, die het oude Elburg gedeeltelijk overlapt, en ommuurd. Binnen de muren van Elburg is sindsdien weinig veranderd.

Het voormalige Agnietenklooster, waarin Museum Elburg is gehuisvest, bevat ondermeer een dubbelkapel met restanten van bijzondere 15e eeuwse muurschilderingen in secco-techniek, afkomstig van een woonhuis te Elburg. Op de visserij-afdeling komen vooral "typisch Elburgse" aspecten aan de orde, waaronder een portrettengalerij van Elburger vissers, het aalkistje dat rond 1962 werd uitgevonden door Jan Willem Jansen Azn. en de touwbaan van de familie Deetman.

Een bijzondere collectie, in Elburg gebruikte strafwerktuigen, is opgesteld in het museum. Hiertoe behoren de schandbank, een pijnbank, het zwaard en de offerte van de beul en het doornstokje van de rechter. Het museum bezit een fraaie collectie gildezilver van het Schipluidengilde: de scepter van notenhout uit 1691 met gedenkpenningen, twee kandelaars uit 1745 van Amsterdamse makelij, twee gegraveerde dienschalen en vier bekers met schitterende voorstellingen erop. De bekers zijn gemaakt door zilversmid Alger Mensa in 1724. De dienschalen zijn waarschijnlijk in 1727 door een Zwols zilversmid gemaakt, die het meesterteken DA gebruikte.

Een van de bekendste Elburgers is zonder twijfel vice-admiraal J. H. van Kinsbergen (1735-1819). Hij is belangrijk geweest voor het onderwijs en welzijn in Elburg. Het grootste gedeelte van het zeemansinstrumentarium, door hem aan het opleidingsinstituut te Elburg geschonken, maakt nu deel uit van de museumcollectie. Onder andere een heel zeldzaam 18e eeuws planetarium van de Amsterdamse instrumentenmaker Van Laun.