Grensgevallen tentoonstelling over vluchtelingen in Aalten
In het onderduik- en verzetmuseum Markt 12 in Aalten is tot 24 mei 2010 een bijzondere tentoonstelling te zien over vluchtelingen. Grensgevallen waren het, de lotgevallen van de vluchtelingen die tussen 1933 en 1940 aanklopten bij de Nederlandse grens, in de dubbele betekenis van het woord.
De toenemende vervolging van Joden, socialisten en communisten brachten in de periode 1933 - 1940 een vluchtelingenstroom vanuit Duitsland op gang. Hoe reageerde Nederland op deze toestroom? Was een ruimhartig toelatingsbeleid een gevaar voor de gekoesterde neutraliteit van Nederland? Moest de grens op slot? Waren vluchtelingen hier veilig en welkom? Het beleid en de uitvoering ervan aan de grens vertoonde een wisselend beeld. Tussen de regels van de politierapporten door, komen de vluchtelingen van weleer tot leven.
Getallen krijgen een gezicht. Beleid en uitvoering een menselijke maat. Er waren helpers van vluchtelingen, personen die uit waren op gewin, strikte uitvoerders, geschreven politierapporten, het illegaal passeren van de grens, en eisen gesteld aan de toegelaten desperado's. De publieke opinie blies daar doorheen, geïnspireerd door de wind uit het oosten.
Het verhaal van de Joodse Nadine Rosen (in 1895 geboren in Odessa) in een van de politierapporten: zij betaalde voor een gesmokkelde route over de grens tussen Aalten en Bocholt in februari 1939. Haar bagage bestond uit een hoedendoos, en een paar koffers met kleren. Via een truc wisten haar helpers de koffers achterover te drukken.
Burgemeester Verbeek uit Dinxperlo was een moedig man. Deze gezagsdrager liet in zijn afwegingen de menselijke drama's zozeer de doorslag geven, dat hij in 1939 uit zijn ambt werd gezet. Zijn ontslag werd pas in 1990 omgezet in een eervol ontslag. Zo werd deze burgemeester pas 44 jaar na zijn dood gerehabiliteerd.
De meeste helpers hadden het zwaar te verduren. Zo werd Gradus Kobus in 1934 in Winterswijk veroordeeld tot f 50, - boete omdat hij een vluchteling in het hooi verborg. Twee maanden later werd hij door vier Nazi's thuis zo in elkaar geslagen dat hij naar het ziekenhuis moest. De Nederlandse politie onderzocht het voorval maar oppervlakkig. De daders bleven onbekend.
Op vrijdag 16 oktober 2009 opende Mevr. Jet Bussemaker, Staatssecretaris van het Ministerie van VWS, de expositie in het Markt 12 Museum in Aalten. Aanwezig waren ook een aantal getuigen van die tijd. Het boek 'Grensgevallen' van Drs. H. Krosenbrink werd gepresenteerd waarin de dagelijkse gang van zaken in de grensregio Winterswijk, Aalten Dinxperlo wordt beschreven. Speciaal voor dit project werden de politiearchieven 1933-1940 in deze streek geopend. Het onderzoek en de daaraan gekoppelde expositie zijn een exempel voor het Nederlands Beleid t.a.v vreemdelingen en de uitvoering ervan langs de grens.
Museum Markt 12
In het onderduik- en verzetmuseum Markt 12 stapt u 65 jaar terug in de tijd. Maak in het originele woonhuis kennis met de vreemde mix van bewoners van toen. Beluister de verhalen van buurtbewoners die schuilden in de kelder. Neem een kijkje in de keuken waar anderen tijdens de Hongerwinter kwamen eten. Loop de woonkamer binnen waar de Duitsers de 'Ortskommandatur' inrichtten en kijk op zolder waar zich onderduikers schuil hielden. Dit unieke adres verenigt verschillende waargebeurde oorlogsverhalen onder één dak. Een uniek museum.